Productie van een vaccin

Mensen en dieren verdedigen zichzelf tegen "vreemde" virussen, bacteriën, schimmels en andere vaak toxische stoffen met behulp van het immuunsysteem. Antilichamen spelen in dit immuunsysteem een belangrijke rol doordat deze specifiek de lichaamsvreemde stof (het antigeen) herkennen en elimineren.

Indien een lichaamsvreemde stof voor de eerste keer in het bloed voorkomt worden ze door speciale cellen, de macrofagen, opgenomen. De macrofagen zullen de virussen of de bacteriën voor het grootste gedeelte vernietigen. Een deel zal echter het oppervlak van de macrofaag bezetten en de lymfocyten zullen aangezet worden antilichamen te maken.
Nadat die antilichamen aan het antigeen gebonden zijn wordt het antigeen onschadelijk gemaakt, bijvoorbeeld doordat het neerslaat, het afgeschermd is door de antilichamen of doordat het aangeboden wordt aan macrofagen aan waardoor ze onschadelijk gemaakt worden.

Bij een eerste infectie is het tempo waarmee antilichamen aangemaakt worden niet zo hoog. Het kost enkele dagen om voldoende antilichamen te vormen bij zo\'n eerste blootstelling. Bij een volgende infectie is de reactie veel sneller, omdat de eerste keer zogenaamde geheugencellen aangemaakt worden. Bij een eerste keer zullen door die trage reactie vaak zeer ernstige ziekteverschijnselen waarneembaar zijn.

Resistentie is ook op te wekken door vaccinatie. Het antigeen wordt dan geïnjecteerd waardoor de immuunrespons plaats vindt. Het ingebrachte antigeen wordt dan wel op zodanige wijze verzwakt dat het niet meer de ziekte kan veroorzaken. Het vaccin bevat dan de dode of verzwakte ziekteverwekkende bacteriën of virussen. Op deze manier zijn er veel vaccins ontwikkeld tegen ziektes.

Bacteriële vaccins zoals die tegen cholera, kinkhoest, typhus en paratyphus bestaan uit de afgedode bacteriën. Het vaccin tegen tuberculose bevat echter afgezwakte maar nog levende tuberculose bacteriën. Voorbeelden van virus-vaccins zijn de vaccins tegen pokken, mazelen en polio.

Voor de productie van virusvaccins wordt gebruik gemaakt van dierlijke cellen. Cellen uit een weefsel van een dier worden met trypsine behandeld. Hierdoor laten de cellen los. De op deze manier verkregen celsuspensie kan vergelijkbaar met bacteriën gekweekt worden. Daarnaast wordt ook gebruik gemaakt van virussen die gekweekt zijn in embryo\'s van kippeëieren.